وبسایت اکسیوس در تحلیلی به قلم کورتنی براون و نیل اروین، به بررسی اثرات اقتصادی جنگ اخیر و بازگشایی تنگه هرمز پرداخته است. این رسانه برای گزارش خود تصویری نمادین از دونالد ترامپ منتشر کرده که او را در کنار کشتیهای باری نیمهغوطهور نشان میدهد؛ تصویری که به فاصله میان ادعاهای سیاسی و واقعیتهای پیچیده اقتصادی اشاره دارد.
ایران با بازگشایی تنگه هرمز موافقت کرده است، اما بهگزارش اکسیوس، تبعات اقتصادی پنج هفته اختلال عملی در این مسیر راهبردی، تازه در حال نمایان شدن است.
بهنوشته اکسیوس، زنجیرههای تأمین جهانی بهسرعت از حالت انسداد خارج نمیشوند. هرچند ممکن است بدبینانهترین پیشبینیها درباره اقتصاد آمریکا تحقق نیابد، اما کمبود کالا و شوکهای قیمتی میتواند ماهها بر اقتصاد جهانی فشار وارد کند.
همچنین هیچ اطمینانی وجود ندارد که آتشبس دو هفتهای فعلی به توافقی پایدار و بلندمدت منجر شود.
حتی در بهترین سناریو، تخلیه صف کشتیهای معطلشده در آبراهها هفتهها زمان خواهد برد. حملات هفتههای گذشته به زیرساختها موجب کمبود انرژی در سطح جهانی شده و بازسازی این آسیبها ممکن است سالها طول بکشد. علاوه بر این، واحدهای تولیدی که فعالیت خود را کاهش دادهاند، برای بازگشت به ظرفیت کامل به زمان نیاز دارند.
اکسیوس همچنین احتمال میدهد ایران در آینده بهطور مؤثر برای محمولههای عبوری از تنگه هرمز هزینه یا عوارض وضع کند؛ عاملی که میتواند محدودیتی تازه برای عرضه جهانی نفت و دیگر کالاها ایجاد کند، محدودیتی که پیش از جنگ وجود نداشت.
نایجل گرین، مدیرعامل گروه مشاوره مالی دوور، در یادداشتی نوشت: «این یک پنجره ۱۴روزه است، نه تغییر سیاستی دائمی. حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت از مسیری عبور میکند که هنوز عملاً تحت نفوذ یکی از طرفهای درگیری است. این وضعیت به معنای ثبات نیست.»
شرکت کشتیرانی مائرسک، از بزرگترین شرکتهای حملونقل کانتینری جهان، اعلام کرده است: «آتشبس میتواند فرصتهایی برای ترانزیت ایجاد کند، اما امنیت دریایی هنوز بهطور کامل برقرار نشده و لازم است تمام سناریوهای ممکن در نظر گرفته شود.»
ایران شب گذشته با عبور هماهنگ کشتیها از تنگه هرمز به مدت دو هفته موافقت کرد؛ اقدامی که نخستین بازگشایی بدون ابهام این مسیر از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه به شمار میرود.
با این حال، جزئیات این تصمیم همچنان شفاف نیست. وزیر خارجه ایران به «محدودیتهای فنی» نامشخص اشاره کرده، در حالی که دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال مدعی شده است آمریکا «بازگشایی کامل، فوری و ایمن» تنگه را تضمین کرده است.
این تحولات موجب افت قیمت نفت شد. بهای نفت شاخص آمریکا (وست تگزاس اینترمیدیت) تا ساعت ۱۱:۳۰ به وقت شرق آمریکا حدود ۱۵ درصد کاهش یافت و به نزدیک ۹۶ دلار در هر بشکه رسید؛ قیمتی که همچنان بهطور محسوسی بالاتر از سطح پیش از جنگ است.
بر اساس قراردادهای آتی، معاملهگران انتظار ندارند قیمت نفت در سال جاری به سطح پیش از جنگ بازگردد و این به معنای تداوم قیمتهای بالاتر انرژی در ماههای آینده است.
همزمان، کمبود نهادههایی مانند کود شیمیایی، هلیوم و دیگر مواد حیاتی میتواند همچنان تولیدکنندگان جهانی را با چالش مواجه کند.
کاهش تنشها بخشی از این نگرانی را که افزایش تورم بانکهای مرکزی را به انقباض بیشتر سیاست پولی وادار کند، کاهش داده است.
از زمان آغاز جنگ، معاملهگران پیشبینی میکردند تداوم قیمت نفت بالای ۱۰۰ دلار میتواند فشارهای تورمی را تشدید کرده و بانکهای مرکزی بزرگ را وادار کند دستکم از برنامههای کاهش نرخ بهره صرفنظر کنند.
با کاهش تنشهای نظامی، این ریسک تا حدی فروکش کرده و افزایش قیمت انرژی بیشتر بهعنوان شوکی کوتاهمدت و قابل مدیریت دیده میشود، نه آغاز چرخهای طولانی از رشد قیمت کالاها.
در چنین شرایطی، احتمال کمتری وجود دارد که فدرال رزرو، بانک مرکزی اروپا و سایر نهادهای پولی برای حفظ اعتبار خود ناچار به مداخله جدی شوند.
طبق دادههای ابزار فدواچ، احتمال دستکم یک نوبت کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در سال جاری به حدود ۳۵ درصد افزایش یافته است؛ رقمی که روز قبل ۱۶ درصد بود.
بازده اوراق خزانهداری دو ساله آمریکا، که به سیاست پولی حساس است، تا ساعت ۱۱:۳۰ صبح پنجشنبه ۰٫۰۸ واحد درصد کاهش یافت.
اکسیوس تأکید میکند که با وجود آتشبس، مسیر فدرال رزرو برای بازگرداندن تورم به هدف ۲ درصدی دشوارتر شده است. پیشرفت مهار تورم پیش از جنگ متوقف شده بود و اثرات باقیمانده درگیری، این روند را پیچیدهتر میکند.
فیلیپ جفرسون، معاون رئیس فدرال رزرو، در سخنرانی خود پیش از اعلام آتشبس هشدار داد که جنگ و تداوم قیمتهای بالای انرژی میتواند بر هزینههای مصرفکنندگان و کسبوکارها فشار وارد کرده و «عدم قطعیت قابل توجهی به چشمانداز اقتصاد جهانی بیفزاید».
او همچنین گفت جهش قیمت انرژی دستکم در کوتاهمدت فشار صعودی بر تورم اسمی ایجاد میکند و تنشهای ژئوپلیتیکی را از ریسکهای افزایشی برای پیشبینی تورم دانست.
استراتژیستهای تیدی بانک در یادداشتی نوشتند: «رشد گسترده قیمت داراییها و افت بهای نفت نشاندهنده کاهش ریسکهای حاد است، نه بهبود اساسی در بنیانهای اقتصادی.»
به گفته آنان، بازگشت عرضه انرژی به وضعیتی نزدیک به شرایط عادی ماهها زمان میبرد و نوسانات دادهها در این دوره، بانکهای مرکزی را محتاط نگه خواهد داشت.
در حالی که رسانههای غربی تمرکز خود را بر پیامدهای جهانی جنگ گذاشتهاند، ارزیابی خسارتهای اقتصادی واردشده به ایران نیز در جریان است. منابع آگاه به زومان میگویند نهادهای مسئول در حال برآورد دقیق آسیبها به زیرساختهای حیاتی کشور هستند.
بر اساس برخی برآوردهای اولیه، حملات صورتگرفته به زیرساختهای مالیاتی کشور موجب کاهش حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان از درآمدهای پیشبینیشده مالیاتی شده است. همچنین قطعی گسترده و طولانیمدت اینترنت در حدود ۴۰ روز گذشته، آثار انسانی و اقتصادی قابل توجهی بر جای گذاشته است.
بخش صادراتی ایران نیز آسیب جدی دیده است. در حوزههای پتروشیمی و فولاد، بهعنوان دو محور اصلی صادرات غیرنفتی، حملات و اختلال در زنجیره تأمین و لجستیک باعث از دست رفتن بخشی از ظرفیت صادراتی شده است. گزارشها حاکی است بازسازی این بخشها و بازگشت به سطح تولید پیشین، ماهها زمان برده و نیازمند سرمایهگذاری گسترده برای ترمیم تأسیسات آسیبدیده خواهد بود.
45%
100%
90%
