گره پیچیده خلیج فارس؛ چرا آتش‌بس به بازگشت سریع نفت منجر نمی‌شود؟

توقف درگیری‌های نظامی لزوماً به معنای بازگشت فوری نفت به بازارهای جهانی نیست. با وجود اعلام آتش‌بس، پیامدهای یکی از گسترده‌ترین اختلال‌های نفتی همچنان ادامه دارد و بازار انرژی با عدم قطعیت‌های قابل توجهی روبه‌رو است.

ترجمه مطالب از رسانه‌های خارجی به معنای تأیید محتوای آن‌ها نیست و هدف صرفاً اطلاع‌رسانی درباره نگاه رسانه‌های بین‌المللی به تحولات اخیر است.

به گزارش زومان به نقل از آکسیوس، انتشار خبر توافق آتش‌بس میان آمریکا و ایران باعث آرامش نسبی در بازارها شد و بهای نفت خام، هم‌زمان با عقب‌نشینی دونالد ترامپ از تهدید حملات گسترده، حدود ۱۳ درصد کاهش یافت. با این حال، حل اختلال ایجادشده در عرضه نفت فرآیندی زمان‌بر و پیچیده است و کشورهای بزرگ واردکننده همچنان با کمبود سوخت و قیمت‌های بالا مواجه خواهند بود. یکی از پرسش‌های کلیدی این است که آیا مالکان نفتکش‌های بزرگ حاضر خواهند شد بار دیگر وارد آب‌های پرتنش تنگه هرمز شوند یا خیر.

سایه تردید بر مسیرهای دریایی

جو بروسولاس، اقتصاددان ارشد شرکت مشاوره مالی «آر‌اس‌ام یو‌اس»، می‌گوید اقدامات اعتمادساز در روزهای آینده نقش تعیین‌کننده‌ای در ازسرگیری حمل‌ونقل محموله‌های نفتی خواهد داشت. به گفته او، بازگشت پوشش‌های بیمه‌ای نفتکش‌ها ضروری است؛ موضوعی که مستلزم شفاف شدن شرایط و انتظارات ایران از نگاه بازارهای جهانی است.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در بیانیه‌ای اعلام کرده است که عبور امن کشتی‌ها طی دو هفته آینده و از طریق هماهنگی با نیروهای مسلح ایران، با در نظر گرفتن محدودیت‌های فنی، امکان‌پذیر خواهد بود. با این حال، کلیتون سیگل، تحلیلگر مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، معتقد است بازگشت کامل به شرایط عادی پیچیده‌تر از آن است که به‌سرعت محقق شود. او می‌گوید برخی مالکان کشتی‌ها احتمالاً برای آغاز مجدد فعالیت خود به دنبال دریافت مجوزهای صریح از تهران خواهند بود و بررسی داده‌های ردیابی ماهواره‌ای نشان خواهد داد که این مجوزها صادر می‌شود یا نه.

شرکت بزرگ کشتیرانی «مرسک» نیز در موضعی محتاطانه اعلام کرده است که هرچند آتش‌بس می‌تواند فرصت‌هایی ایجاد کند، اما هنوز امنیت کامل دریایی برقرار نشده و تمامی سناریوهای احتمالی باید مدنظر قرار گیرد.

چالش‌های فنی در بازگشت تولید

حتی در صورت آمادگی کشتی‌ها، افزایش تولید نفت نیازمند زمان است. در دوره جنگ، تولیدکنندگان حاشیه خلیج فارس به دلیل محدودیت‌های صادراتی، تولید خود را روزانه چند میلیون بشکه کاهش دادند. بروسولاس بازگرداندن این میزان تولید را یک «چالش مهندسی قابل توجه» توصیف می‌کند.

علاوه بر این، شماری از پالایشگاه‌ها و تأسیسات نفتی در جریان درگیری‌ها آسیب دیده‌اند. برآوردها نشان می‌دهد بازگشت کامل به ظرفیت تولید و پالایش پیش از جنگ، ممکن است بین سه تا شش ماه زمان ببرد.

در بازار گاز طبیعی، شرایط حتی پیچیده‌تر است. تعمیر زیرساخت‌های صادرات گاز طبیعی مایع در قطر می‌تواند سال‌ها به طول انجامد. شرکت تحقیقاتی «کلیرویو انرژی» نیز هشدار داده است که راه‌اندازی دوباره چاه‌های متوقف‌شده به هفته‌ها یا ماه‌ها زمان نیاز دارد و کاهش محدود قیمت‌ها نباید به خوش‌بینی زودهنگام منجر شود.

بازتاب بحران در بازار مصرف

با وجود افت اولیه قیمت‌ها، نرخ‌ها همچنان بالاتر از سطوح پیش از بحران قرار دارند. میانگین قیمت بنزین در آمریکا، بر اساس گزارش نهادهای محلی، به ۴.۱۴ دلار برای هر گالن رسیده که بالاترین سطح از سال ۲۰۲۲ محسوب می‌شود. پاتریک دی‌هان، تحلیلگر مؤسسه «گس‌بادی»، پیش‌بینی می‌کند این رقم ممکن است طی یک یا دو هفته آینده به کمتر از ۴ دلار کاهش یابد.

در آسیا، شرایط دشوارتر گزارش می‌شود. کشورهایی که وابستگی بالایی به انرژی عبوری از تنگه هرمز دارند، ناچار به اجرای برنامه‌های اضطراری برای صرفه‌جویی در مصرف سوخت شده‌اند. حتی در صورت آغاز مجدد حرکت کشتی‌ها، رسیدن محموله‌های جدید به بازار چندین روز تا چند هفته زمان خواهد برد.

در حال حاضر، توجه بازارها به روند مذاکرات صلح معطوف شده است. تحلیلگران مؤسسه مالی «جفریز» در یادداشتی اعلام کرده‌اند که با وجود احتمال بازگشت تنش‌ها، به نظر می‌رسد اوج بی‌ثباتی پشت سر گذاشته شده باشد. به باور این تحلیلگران، قیمت نفت ممکن است برای چند ماه در سطوح بالا باقی بماند، اما احتمال جهش‌های ناگهانی و شدید در آینده نزدیک محدود ارزیابی می‌شود.