استانهای غربی ایران در ماههای اخیر، همزمان با شرایط جنگی، با فشار معیشتی بیشتری نسبت به سایر مناطق روبهرو بودهاند. در مقابل، آمارها نشان میدهد استان تهران در اسفند ماه کمترین نرخ تورم را در میان استانهای کشور ثبت کرده است.
بر اساس گزارش زومان، تقریباً هیچ نقطهای از کشور از پیامدهای جنگ و حملات هوایی آمریکا و اسرائیل مصون نمانده است. اگرچه شدت حملات در برخی استانها از جمله تهران، فارس و اصفهان بیشتر گزارش شده، اما تعطیلی گسترده بازارها، اختلال در اینترنت و افزایش نااطمینانی نسبت به آینده، تأثیرات منفی خود را بر کل اقتصاد کشور گذاشته است.
در چنین شرایطی، برخی استانها وضعیت معیشتی دشوارتری را تجربه کردهاند. دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد نرخ تورم نقطهبهنقطه در اسفند ماه در سطح کشور به ۷۱.۸ درصد رسیده است؛ به این معنا که متوسط قیمتها در اسفند ۱۴۰۴ نسبت به اسفند ۱۴۰۳ نزدیک به ۷۲ درصد افزایش یافتهاند. این در حالی است که نرخ تورم در ۲۴ استان بالاتر از میانگین کشوری بوده و در دو استان حتی از ۹۰ درصد نیز عبور کرده است.
طبق آمار رسمی، در اسفند ماه سه استان غربی کشور بالاترین تورم نقطهبهنقطه را ثبت کردهاند:
لرستان: ۹۱.۷ درصد
ایلام: ۹۰.۷ درصد
کردستان: ۸۸.۷ درصد
سرعت افزایش قیمتها در این استانها بهطور محسوسی بیشتر از میانگین کشوری بوده است. برای نمونه، تورم نقطهبهنقطه در لرستان حدود ۲۰ واحد درصد بالاتر از متوسط کشور گزارش شده است. کارشناسان دلایل مختلفی برای این موضوع مطرح میکنند؛ از جمله فاصله از مراکز تولید، افزایش هزینههای حملونقل، ضعف شبکه توزیع کالا و کمبود برخی اقلام در سطح استان. همچنین ترکیب سبد مصرفی خانوارها در هر استان میتواند در میزان احساس تورم مؤثر باشد.
وضعیت سایر استانها نیز چندان مطلوب نبوده است؛ بهطوری که در ۱۱ استان، نرخ تورم نقطهبهنقطه از ۸۰ درصد فراتر رفته است.
افزایش قیمتها در گروه خوراکیها شدت بیشتری داشته است. گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» در اسفند ماه بهطور میانگین رشد قیمتی ۱۱۲.۷ درصدی را تجربه کرده است. در هشت استان، تورم این گروه حتی از ۱۲۰ درصد نیز عبور کرده که در صدر آنها بار دیگر لرستان قرار دارد. تورم خوراکیها در این استان به ۱۳۳ درصد رسیده است؛ به این معنا که هزینه تهیه غذا و دخانیات برای خانوارهای لرستانی بیش از دو برابر سال قبل شده است. پس از لرستان، استانهای خراسان شمالی، یزد، ایلام و کردستان بالاترین تورم خوراکیها را ثبت کردهاند.
همزمانی جنگ و افزایش هزینههای زندگی، شرایط را برای بسیاری از خانوارها دشوارتر کرده است. در استان لرستان، بهویژه در شهرهایی مانند بروجرد، شدت حملات بالا گزارش شده و بر اساس برخی آمارها بیش از پنج هزار واحد آسیب دیده و حدود ۴۷۰ خانوار ناچار به اسکان موقت شدهاند.
استان ایلام نیز که دومین استان با بیشترین نرخ تورم در کشور است، علاوه بر فشارهای اقتصادی، خسارات گستردهای را متحمل شده و نزدیک به ۱۰ هزار واحد مسکونی در این استان آسیب دیدهاند. با این حال، پیامدهای جنگ و فشارهای ناشی از آن محدود به این دو استان نبوده و اکنون سراسر کشور را تحت تأثیر قرار داده است.
در میان این آمارها، وضعیت استان تهران قابل توجه است. با وجود آنکه تهران بیشترین حجم حملات را تجربه کرده، نرخ تورم آن نسبت به سایر استانها کمتر بوده است. تورم نقطهبهنقطه تهران در اسفند ۱۴۰۴ معادل ۵۸.۳ درصد اعلام شده و این استان بهعنوان کمتورمترین استان کشور در این ماه شناخته میشود.
برخی تحلیلها کاهش تقاضا را یکی از عوامل این موضوع میدانند. خروج بخشی از جمعیت تهران در دوره جنگ احتمالاً سطح تقاضا را کاهش داده و به مهار نسبی قیمتها کمک کرده است. این وضعیت بهویژه در بخش کالاهای غیرخوراکی و خدمات، بهخصوص مسکن، مشهود است. تورم کالاهای غیرخوراکی در تهران ۴۰.۱ درصد بوده که کمترین میزان در میان استانهای کشور به شمار میرود. رکود بازار اجاره در پایتخت یکی از عوامل اصلی این کاهش عنوان میشود.
45%
100%
90%