سپرهایی که فرسوده می‌شوند؛ نگاهی به پشت صحنه دفاع هوایی در یک جنگ طولانی

روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی به جنبه‌ای کمتر دیده‌شده از درگیری‌های اخیر پرداخته و تأکید می‌کند که هرچند سامانه‌های دفاع هوایی عملکرد مؤثری داشته‌اند، اما ادامه یک جنگ فرسایشی می‌تواند این توان دفاعی را تحت فشار قرار دهد.

بر اساس این گزارش، با وجود آنکه بسیاری از شهرهای واقع در خلیج فارس تاکنون از خسارات گسترده مصون مانده‌اند، نگرانی اصلی در سطحی پنهان‌تر شکل گرفته است؛ سامانه‌های دفاعی کارآمد هستند، اما منابع و ذخایر آن‌ها محدود است.

سپر دفاعی که تاکنون کارآمد بوده است

در ماه‌های گذشته، حجم حملات موشکی و پهپادی افزایش یافته، اما در بسیاری از موارد زیرساخت‌های شهری آسیب جدی ندیده‌اند. این وضعیت به عملکرد سامانه‌های پدافند هوایی نسبت داده می‌شود که تهدیدها را در آسمان شناسایی و پیش از رسیدن به هدف منهدم می‌کنند.

به بیان ساده، این سامانه‌ها همچون یک «چتر دفاعی» عمل کرده‌اند که مانع برخورد مستقیم موشک‌ها با مناطق شهری می‌شود.

آنچه در پس این دفاع جریان دارد

بخش کمتر دیده‌شده این روند، میزان بالای مصرف تسلیحات دفاعی است. برخلاف تصور عمومی، مقابله با هر تهدید معمولاً تنها به شلیک یک موشک رهگیر محدود نمی‌شود.

در بسیاری از عملیات‌ها، ابتدا یک موشک رهگیر شلیک می‌شود و برای افزایش احتمال موفقیت، موشک دوم نیز به‌کار می‌رود و سپس نتیجه رهگیری ارزیابی می‌شود. در عمل، این به معنای مصرف بیش از یک موشک دفاعی برای هر هدف است.

در نتیجه، سرعت کاهش ذخایر دفاعی می‌تواند از سرعت حملات پیشی بگیرد.

اهمیت این مسئله چیست؟

این شرایط پیام روشنی دارد: حتی دفاع موفق نیز هزینه‌بر است. اگر حملات برای مدت طولانی ادامه یابد، کشورها ممکن است با کاهش جدی ذخایر دفاعی خود مواجه شوند؛ موضوعی که کارشناسان بارها نسبت به آن هشدار داده‌اند.

عدم توازن هزینه‌ها در جنگ

گزارش نیویورک‌تایمز به یک نکته کلیدی دیگر نیز اشاره می‌کند: تفاوت چشمگیر میان هزینه ابزارهای تهاجمی و دفاعی. برخی پهپادها و تسلیحات تهاجمی نسبتاً ارزان هستند، در حالی که سامانه‌ها و موشک‌های دفاعی فناوری پیچیده و هزینه بالایی دارند.

این عدم توازن باعث می‌شود در یک درگیری طولانی، طرفی که در موضع دفاع قرار دارد، فشار مالی بیشتری را متحمل شود.

چرا جایگزینی موشک‌های دفاعی دشوار است؟

موشک‌های دفاع هوایی برخلاف مهمات معمولی، نیازمند فناوری پیشرفته، زمان طولانی تولید و زنجیره تأمین پیچیده هستند. به همین دلیل، جایگزینی سریع آن‌ها امکان‌پذیر نیست و افزایش ذخایر به سادگی انجام نمی‌شود.

دفاع موفق، اما بدون هزینه نیست

در این گزارش همچنین تأکید شده که حتی در صورت رهگیری موفق، خطر به‌طور کامل از بین نمی‌رود. بقایای موشک‌ها یا پهپادهای منهدم‌شده ممکن است به زمین سقوط کرده و خساراتی ایجاد کنند.

جمع‌بندی یک واقعیت دوگانه

در مجموع، تصویر ارائه‌شده دو وجه متفاوت دارد؛ از یک سو، سامانه‌های دفاع هوایی توانسته‌اند نقش مهمی در حفاظت از شهرها ایفا کنند و از سوی دیگر، تداوم این وضعیت می‌تواند به فرسایش تدریجی این سپر دفاعی منجر شود.

نکته محوری گزارش نیویورک‌تایمز همین است: دفاع هوایی مؤثر است، اما دوام آن به منابعی وابسته است که محدود و پرهزینه‌اند.