در حالی که تنها چند ساعت به پایان مهلت باقی مانده، ایران و ایالات متحده در آستانه تصمیمی قرار دارند که میتواند پیامدهای بلندمدتی برای منطقه و فراتر از آن داشته باشد.
ترجمه مطالب از رسانههای خارجی به معنای تأیید محتوای آنها نیست و صرفاً با هدف اطلاعرسانی درباره نگاه رسانههای جهان به تحولات جاری منتشر میشود.
روزنامه تلگراف در گزارشی نوشته است که هر دو طرف، ایران و آمریکا، خود را در موقعیت برتری میبینند و همین تصور، احتمال دستیابی به توافق را کاهش داده است. در این شرایط، چند سناریوی متفاوت پیش روی طرفین قرار دارد.
برخی تحلیلگران معتقدند اعلام یکجانبه پیروزی و سپس عقبنشینی میتواند عملیترین گزینه برای دونالد ترامپ باشد. رئیسجمهور آمریکا پیشتر نیز نشان داده که در ارائه روایتهای ساده و قطعی از تحولات مهارت دارد و تجربههایی از اعلام پیروزی در شرایط مشابه را در کارنامه خود دارد.
بر اساس این گزارش، افرادی مانند جیدی ونس و برخی دیگر از نزدیکان ترامپ او را تشویق میکنند که در اوج توجه رسانهای از ادامه مسیر نظامی عقبنشینی کند تا از درگیر شدن در بحرانی طولانیمدت که ممکن است تا انتخابات میاندورهای نوامبر و حتی پس از آن ادامه یابد، پرهیز شود.
با این حال، چنین نتیجهای میتواند با واکنش منفی اسرائیل همراه شود؛ چرا که به ایران فرصت میدهد بهتدریج توان داخلی و شبکه متحدان منطقهای خود را بازسازی کند. سیما شاین، پژوهشگر ارشد و مدیر پیشین برنامه ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی تلآویو، گفته است حزبالله برای ادامه فعالیت سالانه به حدود یک میلیارد دلار نیاز دارد؛ رقمی که برای ایرانی که از کاهش تحریمها، درآمدهای نفتی و عوارض عبور کشتیها از تنگه هرمز بهرهمند میشود، چندان سنگین نیست.
به گفته او، ایران هماکنون حدود ۳۰ درصد بیش از آغاز جنگ نفت صادر میکند و آن را با قیمتهای بالاتری به فروش میرساند؛ این در حالی است که وزارت خزانهداری آمریکا تلاش دارد قیمتهای جهانی انرژی را مهار کند.
در این سناریو، کشورهای حوزه خلیج فارس نیز از بازندگان احتمالی خواهند بود. ایران پس از آنکه توانایی خود در ایجاد اختلال اقتصادی را نشان داده و از فشار مستقیم آمریکا عبور کرده است، ممکن است برای سالها جایگاه برتری نسبت به همسایگان عرب خود پیدا کند. همچنین نگرانیهایی درباره تلاش احتمالی تهران برای گسترش نفوذ ایدئولوژیک در منطقه وجود دارد؛ موضوعی که دولتهای عرب خلیج فارس از زمان انقلاب ۱۹۷۹ ایران نسبت به آن حساس بودهاند.
گزینه دیگر میتواند اجرای یک حمله نمادین و محدود و سپس اعلام پیروزی باشد؛ رویکردی که به باور برخی تحلیلگران، روایت خروج از بحران را باورپذیرتر میکند. حمله به اهدافی نمادین، از جمله جزیره خارگ، پیشتر نیز در محاسبات نظامی مطرح بوده است.
سیما شاین در اینباره میگوید ترامپ از تمایل بنیامین نتانیاهو برای ادامه حملات آگاه است، اما بعید میداند رئیسجمهور آمریکا تصمیم خود را بر اساس خواستههای نخستوزیر اسرائیل تنظیم کند و تأکید میکند که ترامپ در نهایت مسیر مدنظر خود را انتخاب خواهد کرد.
به نوشته تلگراف، قویترین استدلال برای دستیابی به توافق این است که هم ایران و هم ترامپ به دنبال راهی برای خروج از وضعیت کنونی هستند. ایران متحمل خسارتهای قابل توجهی در حوزه نظامی و زیرساختی شده و در مقابل، دولت آمریکا با افزایش شدید قیمت انرژی، نارضایتی متحدان خود در اروپا، خلیج فارس و آسیا و همچنین خطر ورود به یک درگیری فرسایشی مشابه عراق روبهروست.
در این مرحله پایانی، پیشبینی تصمیم نهایی ترامپ دشوار است، اما گزارشها حاکی از آن است که گزینههای متعددی همچنان روی میز قرار دارد.
برخی ناظران احتمال میدهند رئیسجمهور آمریکا دستور حملهای گسترده علیه ایران را صادر کند؛ گزینهای که گفته میشود مورد نظر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، است. بر اساس این گزارش، نتانیاهو اخیراً به ترامپ گفته است که تهران در آستانه فروپاشی قرار دارد و فشار نهایی میتواند به سقوط حکومت ایران منجر شود.
با این حال، ترامپ آگاه است که منافع اسرائیل ــ بهویژه منافع شخصی نتانیاهو ــ الزاماً با منافع او همسو نیست. نخستوزیر اسرائیل در ماه اکتبر با انتخابات مواجه است و عدم وقوع تحولات تعیینکننده در ایران میتواند به زیان موقعیت سیاسی او تمام شود.
گزارشها همچنین حاکی است که جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، دو هفته پیش در تماس تلفنی پرتنشی، نتانیاهو را به دلیل بزرگنمایی میزان آسیبپذیری حکومت ایران پیش از آغاز جنگ مورد انتقاد قرار داده است.
به نوشته تلگراف، ونس و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در خاورمیانه، رئیسجمهور آمریکا را به حرکت به سمت توافق و خروج از بحران تشویق میکنند. در همین حال، میانجیهایی از پاکستان، مصر و ترکیه بهصورت مستمر در تلاش برای فراهم کردن زمینه توافق هستند. با این وجود، بیاعتمادی عمیق میان طرفین و محدودیت شدید زمانی، موانع اصلی تحقق یک توافق در لحظه آخر به شمار میرود.
45%
100%
90%
